Case: Veiligheidscultuurprogramma

Bij TAQA Energy (voormalig BP Energie Nederland) is de Arbo-regelgeving een belangrijk uitgangspunt voor het veiligheidsbeleid op de werkvloer. Maar in de praktijk blijkt dat dat niet voldoende is, want regels alleen creëert nog geen veiligheidsbewustzijn.

Lees hieronder de ervaring van Karst Vonk, operator bij TAQA Energy en tevens trainer en Health, Safety en Environment representative.

Veiligheid, een belangrijk issue

TAQA Energy houdt zich in Nederland bezig met de exploitatie en productie van gas, zowel onshore als offshore en heeft een opslagfaciliteit voor aardgas, de zogenoemde Piekgasinstallatie. Op dit moment beschikt TAQA Energy over 72 putten (alle aardgas) en werken er in totaal 140 mensen (inclusief vaste contractors) op verschillende locaties.

Veiligheid is in de olie- en gas industrie een belangrijk issue. Ondanks de grote hoeveelheid regels, procedures en beheersystemen vinden er in deze industrietak nog steeds incidenten plaats. Uit onderzoek blijkt, dat de oorzaken niet liggen in het overtreden van regels of het ontbreken van afdoende veiligheidsmaatregelen, medewerkers kennen de regels en volgen de procedures, maar het veiligheidsbewustzijn ontbreekt.

Programma gericht op veiligheidsgedrag en een open cultuur

TAQA heeft die oorzaak onderkent en is, in samenwerking een trainingsprogramma gestart. Dit programma richt zich specifiek op het veiligheidsgedrag van medewerkers en het ontwikkelen van een veiligheidscultuur waarbinnen iedereen zijn of haar eigen verantwoordelijkheid neemt om veilig te werken en anderen aanspreekt op onveilig gedrag.

Training

Van verschillende afdelingen zijn personeelsleden in een tweedaagse training opgeleid tot trainer. Dit team van interne trainers geeft vervolgens, gemiddeld eens per jaar training aan collega’s.

Vonk: ‘Ik heb me destijds als trainer opgegeven omdat ik veiligheid heel belangrijk vind. Het bleek een goede zet want het bevalt me uitstekend. Je wordt opgeleid om voor een groep van eigen collega’s het veiligheidsbeleid van ons HSE-beleid over te brengen. Als je enthousiast bent en dat ook uitstraalt, dan wordt het ook heel goed ontvangen en overgenomen. Ik zie dat het werkt.’

In de tweedaagse interne train-de-trainer opleiding is er de eerste dag veel
aandacht voor algemene trainingsvaardigheden. De tweede dag leren de trainers in opleiding training geven aan de medecursisten en ontvangen hierover feedback van ervaren trainers en eigen collega’s. Kort, maar effectief. Daarna volgt een training geven aan alle medewerkers. Alle werknemers van TAQA, plus het ingehuurde personeel, komen aan de beurt, in meerdere trainingsdagen. Vijf interne trainers en een externe trainer geven zo’n eendaagse veiligheidstraining.

Vonk: ‘Zo’n eerste cursus is natuurlijk ontzettend spannend, maar je merkt al snel dat het je steeds makkelijker afgaat. Na verloop van tijd ontwikkel je je eigen stijl en leer je bijvoorbeeld ook hoe je mensen erbij kunt houden, die een beetje wegdommelen tijdens zo’n cursus.’

De externe trainer heeft tijdens zo’n cursus vooral een facilitaire rol. Hij geeft feedback in de pauzes, helpt als het ergens vast dreigt te lopen, maar neemt de training niet over van de interne trainers.

Rollenspellen

De onderwerpen, die tijdens een cursus aan de orde komen zijn divers, aldus Vonk: ‘In de eerste cursus hebben alle medewerkers een aantal handvatten gekregen om mensen aan te spreken op hun gedrag. Het klinkt
heel anders als je vraagt waarom iemand geen helm op heeft of wanneer je hem toeroept “Hé, zet je helm op”. Dat laatste werkt niet, dan wordt je al snel gezien als een soort politieagent. Om het geven van feedback te
oefenen is er een programma ontwikkeld met rollenspelen. Daarbij worden soms ook acteurs ingezet. Het regiemodel is een prachtig voorbeeld. Je ziet twee acteurs die met elkaar een bepaalde situatie nabootsen die helemaal uit de hand loopt. Agressie, schreeuwen en schelden. Vervolgens spelen ze dezelfde scène weer en mogen de cursisten op de belangrijke momenten stop roepen en zeggen hoe het dan anders zou moeten. Zo wordt heel inzichtelijk dat je meer bereikt wanneer je mensen op een positieve manier aanspreekt. Dat werkt perfect.’

Een ander vast onderdeel van de cursus is een item over veilig gedrag, dat kan bijvoorbeeld een presentatie over de HSE-driehoek zijn, maar ook het doornemen van de procedureboeken als daar aanleiding toe is. Vonk: ‘In feite gaat het dan om een stuk herhaling, altijd afhankelijk natuurlijk van welke onderwerpen op dat moment belangrijk zijn. Hier staan we nooit te lang bij stil, anders wordt het saai en haken mensen af.’

Interactieve oefeningen

Om de cursussen interessant te houden wordt een flink deel van de dag gevuld met interactieve oefeningen of opdrachten. Het uitwerken van cases heeft als doel de deelnemers opnieuw na te laten denken over de zinvolle naleving van bepaalde regels.

Vonk: ‘Afgelopen jaar hadden we een case over werkvoorbereiding. Stel er moet een klus gedaan worden. We hebben daar een aantal procedures voor zoals zorgen voor een werkvergunning en controleren of de uitvoerenden zijn gecertificeerd. We verdelen de cursisten in subgroepen. Iedere subgroep krijg zestig minuten de tijd om de werkvoorbereiding te plannen en uit te voeren. Dat levert een hoop lol op, als mensen zogenaamd met helmen op aan het werk zijn, het is heel levendig. Neem het voorbeeld van een doos die op drie meter hoogte staat. Er is een procedure voor werken op hoogte, die geldt voor alles wat je doet op een hoogte van meer dan twee meter. Maar is er wel sprake van werken op hoogte als er alleen maar iets op drie meter hoogte gepakt hoeft te worden terwijl je voeten op een meter hoogte staan? Dat maakt dus duidelijk dat je in voorkomende gevallen af kan wijken van de procedure. Maar dan dien je alsnog veilig te werk te gaan en hoe doe je dat dan? Daar kun je flinke discussies over krijgen. Op die manier stimuleer je het zelf nadenken van de medewerkers, die dat vervolgens hopelijk ook in werksituaties gaan doen.’

Resultaat

Uit de evaluatieformulieren blijkt dat deelnemers de cursussen hoog waarderen. Met name het interactieve aspect en het feit dat eigen mensen de cursussen geven scoort hoog. Mensen nemen makkelijker iets aan van collega’s waar ze dagelijks mee werken dan van externe adviseurs of zelfs van interne veiligheidsexperts die niet op de werkvloer staan. ‘Bovendien kennen wij de specifieke situatie ter plaatse veel beter en kunnen dus ook makkelijker op een bepaald probleem inspelen, omdat we dat zelf ook meegemaakt hebben. Dat is de grote kracht van het laten vertellen door je eigen mensen. We werken als het ware aan een gezamenlijk eindresultaat, een veiligheidsbeleid dat breed gedragen wordt door de mensen op de werkvloer. Dat verhoogt het verantwoordelijkheidsgevoel,’ aldus Vonk.

Interesse in een veiligheidcultuurprogramma? Neem contact op

Wilt u meer informatie over een veiligheidscultuurprogramma afgestemd op uw organisatie? Neem geheel vrijblijvend contact op met onze adviseurs om de mogelijkheden te bespreken.

Neem contact met mij op

versturen

Of bel ons direct op

076 5040 340